|
Leve
de V.O.C.! (Tekst: Pekel) |
|
Ga mee met de V.O.C. Zo'n reis zal je nooit vergeten Je snuift zo'n jaar of twee Frisse lucht van zee Wat een stank in het ruim Waar wij zingen, slapen en dineren In een hoekje spijsverteren Want er is geen plee En het bad, hier aan boord Is alleen maar voor die hoge heren Stank voor dank, dat zal je leren Leve de V.O.C.! Ga mee met de V.O.C. Zo'n reis zal je nooit vergeten Pest en pleuris, diarree Gaan gezellig mee Wat een pijn, chirurchijn En hij zegt: Ja, dat wordt snijden, jongen Tering zit in beide longen Daar leef je niet lang mee Chirurchijn, assistent Is de slagersknecht, al niet zo schrander Snijden kan hij als geen ander Leve de V.O.C.! Ga mee met de V.O.C. Zo'n reis zal je nooit vergeten 't Harde leven op de zee Valt geweldig mee Je dineert uit een bak Die je deelt met nog vijf lotgenoten Twee zijn er al doodgeschoten Voor de lieve vree In het leven aan boord Kan je kiezen tussen deserteren Ziek zijn, doodgaan of kreperen Leve de V.O.C.! |
De Vereenigde Oostindische Compagnie
(vaak afgekort tot VOC) was een organisatie die in de 17e en 18e
eeuw
van de Nederlandse
overheid het monopolie kreeg op de handel met Azië. De VOC was de eerste echte
multinational
ter
wereld en wordt eveneens gezien als het eerste bedrijf dat aandelen uitgaf.
Tot 1595 was de handel
in Oosterse specerijen volledig in handen van Portugal dat vanaf 1498 vaarroutes
naar Azië ontdekte. Kaarten en vaarroutes werden echter strikt geheim gehouden
zodat Portugal in feite het monopolie op de handel had. Pas toen in 1592 Jan
Huygen van Linschoten terug kwam uit de Oriënt kreeg men in de Republiek
voldoende kennis in handen om zelf een expeditie uit te rusten. In 1595 stuurde
de Compagnie van Verre een expeditie van vier schepen uit naar Indië
onder leiding van koopman Cornelis de Houtman. Toen in 1597 drie van de vier
schepen behouden terugkeerden, bleek dat een dergelijke expeditie mogelijk was.
Er werd meteen al in 1598 een groot aantal expedities vanuit Nederland naar
Indië gestuurd. Sommige liepen op mislukkingen uit, andere waren een groot
succes met winsten van enkele malen de kosten. In totaal werden er tussen 1598
en 1601 vijftien expedities uitgestuurd waaraan zo'n 65 schepen deelnamen.
Johan van
Oldenbarnevelt zag de situatie met zorgen aan. De Nederlandse compagnieën waren
vaak meer bezig elkaar te beconcurreren dan de Portugezen en Engelsen. Toen
bovendien in 1600 de Engelse East India Company werd opgericht, spoorde hij de
Staten-Generaal aan om aan deze situatie een einde te maken. De Staten-Generaal
besloten alle bestaande compagnieën in één grote compagnie te laten opgaan. De
beheerders van de diverse compagnieën konden aandelen in deze nieuwe Vereenigde
Oostindische Compagnie nemen. De VOC werd opgericht in 1602 en bestond uit zes
kamers: Amsterdam, Middelburg, Netto 1595 was de handel in Oosterse specerijen
volledig in handen van Portugal dat vanaf 1498 vaarroutes naar Azië ontdekte.
Kaarten en vaarroutes werden echter strikt geheim gehouden zodat Portugal in
feite het monopolie op de handel had. Pas toen in 1592 Jan Huygen van
Linschoten terug kwam uit de Oriënt kreeg men in de Republiek voldoende kennis
in handen om zelf een expeditie uit te rusten. In 1595 stuurde de Compagnie
van Verre een expeditie van vier schepen uit naar Indië onder leiding van
koopman Cornelis de Houtman. Toen in 1597 drie van de vier schepen behouden
terugkeerden, bleek dat een dergelijke expeditie mogelijk was. Er werd meteen
al in 1598 een groot aantal expedities vanuit Nederland naar Indië gestuurd.
Sommige liepen op mislukkingen uit, andere waren een groot succes met winsten
van enkele malen de kosten. In totaal werden er tussen 1598 en 1601 vijftien
expedities uitgestuurd waaraan zo'n 65 schepen deelnamen.
Johan van
Oldenbarnevelt zag de situatie met zorgen aan. De Nederlandse compagnieën waren
vaak meer bezig elkaar te beconcurreren dan de Portugezen en Engelsen. Toen bovendien
in 1600 de Engelse East India Company werd opgericht, spoorde hij de
Staten-Generaal aan om aan deze situatie een einde te maken. De Staten-Generaal
besloten alle bestaande compagnieën in één grote compagnie te laten opgaan. De
beheerders van de diverse compagnieën konden aandelen in deze nieuwe Vereenigde
Oostindische Compagnie nemen. De VOC werd opgericht in 1602 en bestond uit zes
kamers: Amsterdam, Middelburg, Enkhuizen, Delft, Hoorn en Rotterdam.
Vertegenwoordigers van deze kamers kwamen bij elkaar als de Heeren XVII. De VOC
had vergaande voorrechten. Niet alleen had het een monopolie op de handel rond
Kaap de Goede Hoop en door de Straat Magellaan, maar het had ook het recht om
gebieden te bezitten, oorlogen te voeren en internationale verdragen te
sluiten. Feitelijk kon de onderneming zich in Azië gedragen alsof het de
Nederlandse staat zelf was. De VOC gebruikte deze militaire macht niet alleen
om zich zelf te beschermen: moord, kolonisatie en afpersing werden niet
geschuwd om handel af te dwingen.
De VOC werd opgericht
in 1602 en bestond uit zes kamers: Amsterdam, Middelburg, De VOC werd opgericht
in 1602 en bestond uit zes kamers: Amsterdam, Middelburg, Enkhuizen, Delft,
Hoorn en Rotterdam. Vertegenwoordigers van deze kamers kwamen bij elkaar als de
Heeren XVII. De VOC had vergaande voorrechten. Niet alleen had het een
monopolie op de handel rond Kaap de Goede Hoop en door de Straat Magellaan,
maar het had ook het recht om gebieden te bezitten, oorlogen te voeren en
internationale verdragen te sluiten. Feitelijk kon de onderneming zich in Azië
gedragen alsof het de Nederlandse staat zelf was. De VOC gebruikte deze
militaire macht niet alleen om zich zelf te beschermen: moord, kolonisatie en
afpersing werden niet geschuwd om handel af te dwingen.